|
|
| Çevre Sorunu: Piller |
Radyolarda, el fenerlerinde, duyma cihazlarinda, saatlerde, fotograf makinelerinde, oyuncaklarda, walkmanlerde, ve daha bir çok yerde kullandigimiz "kuru" piller çinko, kursun, nikel, kadmiyum, gümüs ve civa agir metalleri ile alkalinler ve elektrolitler içerirler. Kuru piller, içerdikleri agir metaller nedeniyle, bilinçsiz olarak çevreye atildiklarinda sagligimizi ve çevremizi tehlikeye sokmaktadirlar. Nikel, kadmiyum ve civanin olasi etkileri söyle siralanmaktadir:
| Nikel | Deri hastaliklari, asiri duyarlilik hissine neden olur. |
| Kadmiyum | Böbreklerde ve akcigerlerde cigerlerde hasara yol açar. |
| Civa | Zehirli civa buhari beyinde ve sinir sisteminde hasara yol açar. |
Piller, uygun olmayan biçimlerde dogaya atildiklarinda, içlerindeki maddeleri sizdirabilirler ya da patlayabilirler. Bu yolla içlerindeki kimyasal maddeler etrafa yayilir, su canlilarinda, vahsi canlilarda ve insanlarda birikir.
Piller iki sekilde patlayabilir:
1- Tekrar sarj edilemeyen piller sarj edilmeye çalisilirsa içlerindeki gaz sikisir ve pili patlatacak kadar basinç yaratir,
2- Atese atilan, varillerde yakilan ya da yakma firinlarina atilan piller isinarak patlar.
Ayrica, isirilan ya da hasar verilen piller içindeki maddeleri dogaya sizdirabilirler.
Pillerin yaratabilecegi zarara çarpici bir örnek: 6 ton çöpün içine atilmis tek bir pil, kati atik yönetmeliginde izin verilen maksimum civa miktarinin asilmasina neden olmaktadir!
Kaç Tür Pil Var?
1- Alkali Piller (AAA, AA, C, D, ve 9 VOLT): 1994 yilindan beri bu tür pillerin çogunda ek civa kullanilmamakta, ve piller zararli olamayacak miktarlarda civa içermektedir. Bu tür pillerin üzerinde "ek civa bulunmaz (no added mercury)" yazisi ya da yesil agaç logosu bulunur.
2- Nikel-Kadmiyum Tekrar Sarj Edilebilen (Rechargable) Piller (NiCad): Çesitli boy ve sekillerde bulunabilen bu piller, solundugunda ya da yutuldugunda insanlara zararli olan kadmiyum içermelerine karsin, tekrar sarj edilip kullanilabildiklerinden dogaya atilmazlar. Üstlerinde RECHARGABLE (tekrar sarj edilebilir) yazan piller bu gruba girer.
3- Dügme/Disk Piller (kol saatlerinde ve isitme cihazlarinda kullanilan): Küçük, yuvarlak, ve gümüs renkli bu piller solundugunda ya da yutuldugunda insanlara zararli olan civa içerirler.
4- Lityum Piller (AA, C, 9 VOLT, Dügme/Disk): Çogunlukla bilgisayarlarda ve kameralarda kullanilan bu piller suyla tepkimeye giren ve büyük yanginlar çikarabilen lityum içerirler.
Pillerin Kullanimi Için Uyarilar:
Ø Küçük çocuklarin ve evcil hayvanlarin erisemeyecegi yerlerde bulundurun!
Ø Hiçbir sekilde, disk seklindeki pilleri (kol saatlerinde, isitme cihazlarinda kullanilir) agziniza almayin; kaygan ve küçük olduklarindan kolayca yutulabilirler!
Ø Pillerinizi kuru ortamlarda, plastik torbalarda saklayin!
Ø Sarj edilebilen (Rechargable) pillerinizi serin bir yerde, plastik torbalarin içine ayri ayri koyarak saklayiniz.
Ø Atesten ve yüksek isidan uzak tutunuz.
Pillerin Bertarafi:
1- Alkali Piller: 1994 yilindan beri civa içermeyen bu piller güvenli bir sekilde çöpe atabilirsiniz.
2- Nikel-Kadmiyum Tekrar Sarj Edilebilen (Rechargable) Piller: Çöpe ATMAYIN! Ömürleri tükendiginde bu tür pilleri toplayan isletmelere ya da derneklere verin.
3- Dügme/Disk Piller: Çöpe ATMAYIN! Bu tür pilleri toplayan isletmelere ya da derneklere verin.
4- Lityum Piller: Tehlikeli atik kategorisine girdiklerinden Çöpe ATMAYIN! Bu tür pilleri toplayan isletmelere veya derneklere verin.
Civa-oksit ve gümüs-oksit içeren disk piller kuyumcular, eczaneler ve isitme cihazlari satan isletmeler tarafindan metalleri yeniden kullanabilen isletmelere satilabilmektedir. Çevreye duyarli toplumlarda piller, diger atiklardan ayri toplanarak, pilleri geri dönüstürebilen, nötralize eden (dogaya uyumlu hale getiren) ya da uygun bir sekilde bertarafini saglayan kuruluslara verilmektedir. Alkali, karbon-çinko, ve lityum piller için henüz bir geri kullanma/geri dönüsüm pazari olusmamis olmasina ragmen A.B.D.'de birkaç firma bu tür pilleri toplamak istedigini belirtmistir.
Türkiye'de Pilleri Ne Yapabiliriz?
Türkiye pazarlarında da artık tekrar şarj edilebilen piller bulunabilmektedir. Bu tür pillerin ömrü ve şarj edilebilme süreleri üzerlerinde yazmaktadır.
Pil üreten fabrikaların birçoğu pilleri toplamaktadır. Bu tür fabrikalarla temasa geçerek pillerinizi toplu halde onlara iletebilirsiniz.
